BAS357 — Financial Statement Analysis Cheat Sheet

Class 10–11 | Nonprawich Intakaew | SIIT

🤔 ทำไม CE Student ถึงต้องเรียนเรื่องนี้?

ลองนึกภาพว่าเราเป็น Software Engineer ที่บริษัท Startup แห่งหนึ่ง แล้วมีวันนึง:

• เราอยากลาออกไป join startup ใหม่ → เราต้องดูว่าบริษัทนั้นฐานะการเงินดีไหม? มีเงินจ่ายเงินเดือนเราได้ 2 ปีมั้ย?
• บริษัทเราจะ raise fund → นักลงทุนจะดูตัวเลขเหล่านี้ก่อนตัดสินใจลงทุน
• เราอยากซื้อหุ้น Apple/NVIDIA → เราต้องอ่าน Financial Statement เป็นก่อน
• เราเป็น Tech Lead → ต้องคุยกับ CFO ได้ว่า project ของเราคุ้มค่าหรือเปล่า

Financial Analysis = ภาษาของธุรกิจ เราเรียน programming language หลายตัว ภาษานี้ก็ต้องรู้เหมือนกัน 🧑‍💻

📋 ประเภทของ Financial Statements

🔧 4 Tools of Analysis

Tool 1 — Dollar & Percentage Changes (การเปลี่ยนแปลงแบบ Before/After)

ใช้เมื่อไหร่? → เราอยากรู้ว่าตัวเลขเปลี่ยนไปแค่ไหนจากปีที่แล้วถึงปีนี้

🍎 ตัวอย่าง Apple: Revenue ปี 2024 = $391B, ปี 2023 =$383B Dollar Change = +$8B, % Change = +2.1% → Apple โตช้ามาก ถ้าเทียบกับปีก่อน ๆ

$\text{Dollar Change} = \text{Analysis Period} - \text{Base Period}$

$\text{Percent Change} = \frac{\text{Dollar Change}}{\text{Base Period}} \times 100\%$

⚠️ กรณีพิเศษ: ถ้า Base Period = 0 → คำนวณ % Change ไม่ได้ (หารด้วย 0 ไม่ได้!)

ตัวอย่าง Clover, Inc.

วิธีคิด: $(-11,500 \div 23,500) \times 100\% = -48.9\%$

Tool 2 — Trend Percentages (การเปลี่ยนแปลงแบบ Multi-Year)

ใช้เมื่อไหร่? → เราอยากดูแนวโน้มหลายปี ว่าบริษัทโตขึ้นหรือถดถอย เทียบกับจุดเริ่มต้น

🍎 ตัวอย่าง Apple: กำหนดปี 2020 = 100% แล้วดูว่าปีต่อ ๆ มา Revenue โตเป็น 110%? 150%? 200%? → เห็นทิศทางระยะยาว

$\text{Trend \%} = \frac{\text{Analysis Period}}{\text{Base Period}} \times 100\%$

Base Year ตั้งเป็น 100% เสมอ — ทุกปีหลังจากนั้นเทียบกับ Base

ตัวอย่าง Berry Products (Base = 2021)

⚠️ Red Flag: Cost of Sales โต 150% แต่ Revenue โตแค่ 145% → ต้นทุนโตเร็วกว่ารายได้ = กำไรกำลังโดนกัดกร่อน! เหมือน server cost โต faster กว่า subscription revenue → burn rate ปัญหา

Tool 3 — Component Percentages / Common-Size Analysis (สัดส่วนของแต่ละส่วน)

ใช้เมื่อไหร่? → เราอยากรู้ว่าแต่ละรายการ คิดเป็น % เท่าไหรของทั้งหมด → เปรียบเทียบบริษัทต่าง size กันได้

🍎 ตัวอย่าง Apple vs. Startup: Apple มี Revenue $400B, Startup มี$4M → เปรียบ Dollar ตรง ๆ ไม่ได้ แต่ถ้าดูว่า Cost of Sales = 69% vs 72% ของ Revenue → เปรียบได้!

$\text{Component \%} = \frac{\text{Line Item}}{\text{Base Amount}} \times 100\%$

ตัวอย่าง Income Statement Clover, Inc.

⚠️ เห็นอะไรมั้ย? Revenue โตขึ้น แต่ Net Income % ลดจาก 4.7% → 3.4% → ขายได้เยอะขึ้น แต่กำไรจริง ๆ กลับหด เพราะต้นทุนพุ่ง

Tool 4 — Ratios (อัตราส่วนทางการเงิน)

Ratio = ความสัมพันธ์ระหว่างตัวเลข 2 ตัว — เหมือน performance metric ของ software (latency/throughput ratio)

💧 Liquidity Ratios — "บริษัทมีเงินพอจ่ายหนี้ระยะสั้นมั้ย?"

🍎 Apple Analogy: ถ้า Apple ต้องจ่าย supplier $10B ภายใน 30 วัน — Apple มีเงินสดหรือสินทรัพย์พอมั้ย?

ข้อมูล: Babson Builders, Inc. 2025

Working Capital

\boxed{\text{Working Capital} = \text{Current Assets} - \text{Current Liabilities} = $65,000 - $42,000 = $23,000}

เหมือน "cash runway" ของ startup — ถ้า Working Capital ติดลบ = อันตราย!

Current Ratio

\boxed{\text{Current Ratio} = \frac{\text{Current Assets}}{\text{Current Liabilities}} = \frac{$65,000}{$42,000} = 1.55 : 1}

"ทุก $1 ของหนี้ระยะสั้น เรามีสินทรัพย์หมุนเวียน$1.55 รองรับ" → > 1 = ดี

Quick Ratio (Acid-Test)

\boxed{\text{Quick Ratio} = \frac{\text{Cash + Marketable Securities + Receivables}}{\text{Current Liabilities}} = \frac{$50,000}{$42,000} = 1.19 : 1}

Strict กว่า Current Ratio เพราะตัด Inventory ออก (ขายสินค้าอาจใช้เวลา) Quick Assets = Current Assets − Inventory − Prepaid Expenses

📈 Profitability Ratios — "บริษัททำกำไรได้ดีแค่ไหน?"

🍎 Apple Analogy: Apple ขาย iPhone ได้ แต่กำไรต่อหุ้นเท่าไหร่? ผู้ถือหุ้นได้ผลตอบแทนคุ้มมั้ย?

ข้อมูล: Babson Builders, Inc. 2025

EPS (Earnings Per Share) — กำไรต่อหุ้น

\boxed{\text{EPS} = \frac{\text{Net Income}}{\text{Avg. Shares Outstanding}} = \frac{$53,690}{27,400} = $1.96}

นักลงทุนเปรียบ EPS ข้ามบริษัทเพื่อดูว่าใครทำกำไรได้มากกว่า

P/E Ratio — ราคาหุ้น vs กำไร

\boxed{P/E = \frac{\text{Market Price per Share}}{\text{EPS}} = \frac{$15.25}{$1.96} = 7.78}

P/E สูง = นักลงทุนเชื่อว่าบริษัทจะโตสูงในอนาคต (เช่น NVIDIA P/E ~50+)
P/E ต่ำ = บริษัทอาจ undervalued หรือนักลงทุนไม่ confident

ROA (Return on Assets) — ใช้สินทรัพย์ทั้งหมดได้คุ้มแค่ไหน

\boxed{\text{ROA} = \frac{\text{Net Income}}{\text{Avg. Total Assets}} = \frac{$53,690}{($300,000 + $346,390) \div 2} = 16.61\%}

วัดความ efficient ในการใช้ทรัพยากรทั้งหมด — ถือว่าเป็น best overall measure of profitability

ROE (Return on Equity) — ผู้ถือหุ้นได้คืนแค่ไหน

\boxed{\text{ROE} = \frac{\text{Net Income}}{\text{Avg. Total Equity}} = \frac{$53,690}{($180,000 + $234,390) \div 2} = 25.91\%}

ถ้า ROE > ROA → แปลว่า leverage (เงินกู้) ช่วย amplify ผลตอบแทนให้ผู้ถือหุ้น

Dividend Yield — ผลตอบแทนจากเงินปันผล

\boxed{\text{Dividend Yield} = \frac{\text{Dividends/Share}}{\text{Market Price/Share}} = \frac{$1.50}{$15.25} = 9.84\%}

เหมาะกับนักลงทุนที่อยากได้ passive income จากหุ้น (ไม่ได้เล่นเก็งกำไร)

🏦 Long-Term Creditor Ratios — "บริษัทรับมือหนี้ระยะยาวได้มั้ย?"

🍎 Apple Analogy: ถ้า Apple ออก Bond $10B — ธนาคารจะดูว่า Apple มีรายได้พอจ่ายดอกเบี้ยทุกปีมั้ย?

ข้อมูล: Babson Builders, Inc. 2025

Times Interest Earned — จ่ายดอกเบี้ยได้กี่รอบ

\boxed{\text{Times Interest Earned} = \frac{\text{EBIT}}{\text{Interest Expense}} = \frac{$84,000}{$7,300} = 11.5 \text{ times}}

ยิ่งสูงยิ่งดี — ถ้าใกล้ 1x แปลว่ากำไรแทบไม่พอจ่ายดอกเบี้ย = อันตรายมาก

Debt Ratio — กู้เงินเท่าไหร่เมื่อเทียบกับทรัพย์สินทั้งหมด

\boxed{\text{Debt Ratio} = \frac{\text{Total Liabilities}}{\text{Total Assets}} = \frac{$112,000}{$346,390} = 32.33\%}

ยิ่งต่ำยิ่งปลอดภัยสำหรับเจ้าหนี้ — แปลว่าบริษัทพึ่งพาเงินกู้น้อย

🛒 Short-Term Creditor Ratios — "บริษัทเก็บเงินและขายสินค้าเร็วแค่ไหน?"

🍎 Apple Analogy: Apple ขาย iPhone แล้วลูกค้าบริษัท (B2B) จ่ายเงินช้าแค่ไหน? สินค้าในโกดังหมดเร็วแค่ไหน?

ข้อมูล: Babson Builders, Inc. 2025

Accounts Receivable Turnover — เก็บเงินจากลูกค้าได้เร็วแค่ไหน

\boxed{\text{AR Turnover} = \frac{\text{Net Sales}}{\text{Avg. AR}} = \frac{$500,000}{($17,000 + $20,000) \div 2} = 27.03 \text{ times}}

ยิ่งสูงยิ่งดี — แปลว่าลูกค้าจ่ายเงินเร็ว ไม่ค้างนาน

Inventory Turnover — ขายของหมดเร็วแค่ไหน

\boxed{\text{Inventory Turnover} = \frac{\text{COGS}}{\text{Avg. Inventory}} = \frac{$140,000}{($10,000 + $12,000) \div 2} = 12.73 \text{ times}}

ยิ่งสูงยิ่งดี — ถ้าต่ำ = สินค้าค้างสต็อก ขายไม่ออก (เหมือน feature ที่ไม่มีใคร adopt)

🔄 Operating Cycle

เงินสด (Cash)
    ↓ ซื้อสินค้า (Purchase)
สินค้า (Inventory)
    ↓ ขายเชื่อ (Sale on Account)
ลูกหนี้ (Accounts Receivable)
    ↓ เก็บเงิน (Collection)
เงินสด (Cash) ← วนรอบ

ยิ่ง cycle สั้นยิ่งดี → บริษัทแปลงสินค้าเป็นเงินสดได้เร็ว = Cash flow ดี

📊 Summary — Quick Reference Table

📝 Exercise Guide — วิธีทำโจทย์แต่ละข้อ

Exercise 1 — Dollar & Percentage Changes (Wiley Company)

โจทย์: หา % Change จากปี 2024 → 2025

วิธีทำ:

1. คำนวณ Dollar Change = 2025 − 2024
2. คำนวณ % Change = Dollar Change ÷ 2024 × 100%
3. ระวัง: ถ้า Base (2024) = 0 เช่น Marketable Securities → ไม่สามารถคำนวณได้ (N/A)

ตัวอย่าง:

• Accounts Receivable: ($126,000 −$160,000) ÷ $160,000 = -21%
• Marketable Securities: (0 − $250,000) ÷$250,000 = -100%
• Retained Earnings: ($80,000 −$50,000) ÷ $50,000 = +60%
• Notes Receivable: ($120,000 −$140,000) ÷ $140,000 = -14%
• Notes Payable: ($890,000 −$800,000) ÷ $800,000 = +11%
• Cash: ($84,000 −$80,000) ÷ $80,000 = +5%
• Sales: ($970,000 −$910,000) ÷ $910,000 = +7%

Exercise 2 — Trend Percentages (Lopez Plumbing)

โจทย์: หา Trend % โดยให้ 2021 = Base Year

วิธีทำ:

1. Base Year 2021 = 100% (เสมอ)
2. ทุกปีอื่น: (ค่าปีนั้น ÷ ค่าปี 2021) × 100%
3. วิเคราะห์ว่า trend ดีหรือไม่ดี

ตัวอย่าง Sales:

• 2025: $81,400 ÷$50,000 × 100% = 163%
• 2024: $74,000 ÷$50,000 × 100% = 148%
• 2023: $61,500 ÷$50,000 × 100% = 123%
• 2022: $59,000 ÷$50,000 × 100% = 118%

ตัวอย่าง COGS:

• 2025: $58,500 ÷$30,000 × 100% = 195%

⚠️ Red Flag: COGS Trend (195%) โต เร็วกว่า Sales Trend (163%) มาก → Unfavorable เพราะต้นทุนพุ่งแรงกว่ารายได้

Exercise 3 — Common-Size Income Statement (Price Company)

โจทย์: แปลง Income Statement เป็น % โดยใช้ Sales = 100%

วิธีทำ:

1. Sales = 100% (ตั้งเป็น Base)
2. ทุกรายการ = (ค่านั้น ÷ Sales) × 100%

คำนวณ:

✅ Favorable: COGS % ลดลง (67% → 66%), Operating Expenses % ลดมาก (29% → 25%), Net Income % พุ่งจาก 4% → 9% → บริษัทนี้ improve มาก!

Exercise 4 — Liquidity Analysis (Roy's Toys)

โจทย์: คำนวณ Quick Assets, Current Assets, Ratios

วิธีทำ:

a. คำนวณ:

• Quick Assets = Cash + Marketable Securities + Receivables
  • = $47.3 +$0 + $159.7 = **$207.0M**
  • (Marketable Securities ไม่มีระบุ ถือว่า 0)
• Total Current Assets = Quick Assets + Inventory + Prepaid
  • = $207.0 +$72.3 + $32.0 = **$311.3M**

b. คำนวณ Ratios:

• Quick Ratio = $207.0 ÷$130.1 = 1.6 : 1
• Current Ratio = $311.3 ÷$130.1 = 2.4 : 1
• Working Capital = $311.3 −$130.1 = $181.2M

c. วิเคราะห์:

Current Ratio 2.4 และ Quick Ratio 1.6 ทั้งคู่ > 1 → Roy's Toys มี liquidity ดี สามารถจ่ายหนี้ระยะสั้นได้สบาย ๆ

Exercise 5 — Comprehensive Analysis (Walgreen Drug Stores)

โจทย์: คำนวณ liquidity, % change, และ profitability ratios

วิธีทำ:

a. Liquidity (2025 / 2024):

b. วิเคราะห์ Liquidity:

ทุก ratio ลดลงในปี 2025 โดยเฉพาะ Quick Ratio แค่ 0.40 (< 1) → น่าเป็นห่วง — หากต้องจ่ายหนี้ด่วน Walgreen อาจมีปัญหา

c. % Change ปี 2025:

• Net Sales: ($71,633 −$72,184) ÷ $72,184 = -0.8% (ลดลงเล็กน้อย)
• Net Income: ($2,127 −$2,714) ÷ $2,714 = -21.6% (ลดลงหนักมาก!)

d. Profitability (2025 / 2024):

e. วิเคราะห์ Profitability:

Gross Profit Rate คงที่ (28.4%) แต่ Net Income % ลดจาก 3.8% → 3.0% → ปัญหาอยู่ที่ Operating/Other Expenses ไม่ใช่ต้นทุนสินค้า ROA และ ROE ลดลงหนักมาก → ประสิทธิภาพโดยรวมแย่ลงชัดเจนในปี 2025

📌 Final Exam Note: ออกทั้ง 4 methods — (a) Dollar/% Change, (b) Component %, (c) Trend %, (d) Financial Ratio Analysis